Trong lĩnh vực thi công hệ thống thông gió và điều hòa không khí, nhiều người thường nhầm lẫn giữa VCD và FD vì cả hai đều là thiết bị lắp trên đường ống gió. Tuy nhiên, đây là hai loại van hoàn toàn khác nhau về chức năng, cấu tạo và mục đích sử dụng. Thực tế, có khá nhiều công trình lắp sai thiết bị do chưa hiểu rõ “khi nào dùng VCD thay FD”. Điều này dẫn đến hệ thống hoạt động kém hiệu quả hoặc nghiêm trọng hơn là không đáp ứng yêu cầu phòng cháy chữa cháy. Vậy VCD và FD khác nhau như thế nào? Trong trường hợp nào có thể dùng VCD? Khi nào bắt buộc phải dùng FD? 

Phân biệt VCD và FD để chọn chuẩn cho hệ thống HVAC

Để biết khi nào dùng VCD thay FD thì cùng phân biệt 2 loại van này đã nhé!

VCD là gì?

VCD là viết tắt của Volume Control Damper, hay còn gọi là van điều chỉnh lưu lượng gió. Thiết bị này có nhiệm vụ:

• Điều chỉnh lưu lượng gió trên đường ống
• Cân bằng gió cho từng nhánh
• Hỗ trợ kiểm soát áp suất hệ thống
• Đóng mở đường ống gió thủ công hoặc tự động

Van VCD thường được lắp:

• Trên đường ống gió cấp
• Đường hồi gió
• Trước miệng gió
• Các nhánh chia gió trong hệ thống HVAC

Đặc điểm của van VCD

• Không có chức năng chống cháy
• Chủ yếu dùng để điều tiết lưu lượng gió
• Kết cấu đơn giản
• Giá thành thấp hơn FD
• Dễ thi công và bảo trì

FD là gì?

FD là viết tắt của Fire Damper, hay còn gọi là van chặn lửa. Đây là thiết bị bắt buộc trong nhiều hệ thống HVAC nhằm:

• Ngăn cháy lan qua đường ống gió
• Đóng kín khi nhiệt độ tăng cao
• Hạn chế khói và lửa lan sang khu vực khác

Van FD thường được lắp:

• Tại vị trí xuyên tường
• Xuyên sàn
• Khu vực ngăn cháy
• Theo yêu cầu PCCC của công trình

Đặc điểm của van FD

• Có cầu chì nhiệt hoặc motor chống cháy
• Tự động đóng khi có cháy
• Được kiểm định tiêu chuẩn chống cháy
• Chịu nhiệt trong thời gian nhất định
• Giá thành cao hơn VCD

Phân biệt VCD và FD để biết khi nào dùng VCD thay FD

Nhiều người nhìn bên ngoài thấy hai loại van này khá giống nhau nên dễ nhầm lẫn. Tuy nhiên, chức năng thực tế hoàn toàn khác. Sau đây là phân biệt VCD và FD để biết khi nào dùng VCD thay FD nhé!

Tiêu chí	VCD	FD
Chức năng chính	Điều chỉnh gió	Chặn cháy
Khả năng chống cháy	Không	Có
Tự động đóng khi cháy	Không	Có
Vị trí lắp	Đường gió thông thường	Vị trí ngăn cháy
Giá thành	Thấp hơn	Cao hơn
Tiêu chuẩn PCCC	Không yêu cầu	Bắt buộc kiểm định

Có thể thấy:

• VCD dùng để điều chỉnh lưu lượng gió
• FD dùng để đảm bảo an toàn cháy nổ

Vì vậy, hai thiết bị này không thể thay thế hoàn toàn cho nhau.

Khi nào dùng VCD thay FD?

Khi nào dùng VCD thay FD là câu hỏi được nhiều chủ đầu tư, kỹ thuật HVAC và đơn vị thi công quan tâm. Thực tế, chỉ được dùng VCD thay FD trong những vị trí không yêu cầu chức năng chống cháy. Chẳng hạn:

Khi hệ thống chỉ cần điều chỉnh lưu lượng gió

Ở các tuyến ống:

• Chia nhánh gió
• Cân chỉnh lưu lượng
• Điều tiết áp suất

Thì VCD là lựa chọn phù hợp hơn vì:

• Chi phí thấp
• Dễ lắp đặt
• Dễ điều chỉnh
• Hiệu quả cân bằng gió tốt

Trong trường hợp này, việc dùng FD sẽ gây lãng phí vì không cần chức năng chống cháy.

Khi vị trí lắp đặt không thuộc khu vực ngăn cháy

Nếu đường ống không xuyên: Tường chống cháy, sàn chống cháy, vách ngăn cháy,… Thì thông thường không bắt buộc lắp FD. Lúc này, VCD hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu vận hành hệ thống HVAC.

Khi công trình không yêu cầu tiêu chuẩn PCCC đặc biệt

Một số công trình nhỏ như:

• Nhà xưởng đơn giản
• Quán cafe
• Văn phòng nhỏ
• Cửa hàng dân dụng
• Nhà phố – villa

Có thể chỉ cần VCD ở nhiều vị trí nhằm tối ưu chi phí đầu tư. 

Khi nào dùng VCD thay FD – khi cần tối ưu chi phí hệ thống

Giá FD thường cao hơn VCD khá nhiều do:

• Vật liệu chịu nhiệt
• Kết cấu chống cháy
• Chứng nhận kiểm định

Do đó, ở những vị trí không bắt buộc chống cháy, dùng VCD sẽ giúp tiết kiệm đáng kể ngân sách mà vẫn đảm bảo hiệu quả vận hành.

Khi nào không được dùng VCD thay FD?

Có thể thấy, VCD và FD là 2 van hoàn toàn khác nhau nên không phải lúc nào cũng thay thế được. Nhưng hiện nay, rất nhiều công trình đang lắp đặt sai gây ra nhiều ảnh hưởng. Vậy khi nào không được dùng VCD thay FD?

Tại vị trí xuyên tường chống cháy

Nếu đường ống gió đi xuyên:

• Tường kỹ thuật
• Tường ngăn cháy
• Vách chống cháy

Thì bắt buộc phải dùng FD theo yêu cầu thiết kế PCCC. VCD không có khả năng ngăn cháy nên không được phép thay thế.

Tại khu vực yêu cầu kiểm duyệt PCCC nghiêm ngặt

Ở các công trình như:

• Bệnh viện
• Trung tâm thương mại
• Nhà cao tầng
• Chung cư
• Khách sạn
• Nhà máy lớn

Đều có yêu cầu rất chặt về hệ thống HVAC và PCCC. Do đó, không được thay thế van VCD cho FD.

Nếu dùng sai thiết bị:

• Có thể không được nghiệm thu
• Không đạt kiểm định PCCC
• Tiềm ẩn nguy cơ cháy lan rất nguy hiểm

Khi hệ thống yêu cầu van chống cháy tự động

Van FD có khả năng:

• Tự đóng khi nhiệt độ cao
• Ngăn lửa lan qua đường ống

Trong khi VCD hoàn toàn không có tính năng này. Vì vậy tuyệt đối không được dùng VCD thay FD ở các vị trí bắt buộc chống cháy.

Có thể kết hợp VCD và FD không?

Trong một hệ thống, hoàn toàn có thể kết hợp VCD và FD. Trên thực tế, nhiều hệ thống HVAC hiện nay sử dụng đồng thời:

• FD để chống cháy
• VCD để điều chỉnh lưu lượng gió

Tùy theo yêu cầu kỹ thuật của từng công trình mà việc kết hợp đúng thiết bị sẽ giúp:

• Hệ thống vận hành ổn định
• Cân bằng gió hiệu quả
• Đảm bảo an toàn cháy nổ
• Đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật

Kinh nghiệm chọn VCD và FD cho hệ thống HVAC

Để hệ thống hoạt động hiệu quả, sau đây là một số kinh nghiệm chọn VCD và FD dành cho bạn.

Chọn VCD khi

• Cần cân chỉnh lưu lượng gió
• Không yêu cầu chống cháy
• Đường ống thông thường
• Muốn tối ưu chi phí

Chọn FD khi

• Có yêu cầu PCCC
• Đường ống xuyên tường/sàn chống cháy
• Công trình cần nghiệm thu PCCC
• Khu vực có nguy cơ cháy lan

Nên chọn đơn vị thi công có kinh nghiệm

Đây là yếu tố quan trọng đảm bảo cho hệ thống hoạt động hiệu quả. Bởi chỉ cần lắp sai van gió cũng có thể gây ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống. Một đơn vị chuyên về thiết kế, thi công hệ thống HVAC sẽ giúp:

• Tính toán đúng lưu lượng
• Chọn đúng loại van điều tiết
• Thi công đúng tiêu chuẩn
• Đảm bảo hồ sơ nghiệm thu

Kết luận

VCD chỉ có thể thay FD ở những vị trí không yêu cầu chức năng chống cháy. Ngược lại, tại các vị trí liên quan đến PCCC, FD là thiết bị bắt buộc và không thể thay thế bằng VCD. Nếu đang thiết kế hoặc thi công hệ thống ống gió, hãy lựa chọn đúng loại van đúng ngay từ đầu để tránh phát sinh chi phí sửa đổi và đảm bảo công trình vận hành an toàn lâu dài.

Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất, thiết kế và thi công hệ thống ống gió, Công ty Cổ Phần Công Nghiệp Dosamec tự hào là đơn vị được nhiều khách hàng, nhà thầu và chủ đầu tư tin tưởng lựa chọn. Dosamec sở hữu đội ngũ kỹ thuật giàu kinh nghiệm, nhà xưởng sản xuất hiện đại cùng quy trình gia công chuyên nghiệp, đáp ứng đa dạng nhu cầu từ hệ thống thông gió nhà xưởng, trung tâm thương mại đến các công trình HVAC quy mô lớn.

Không chỉ cung cấp sản phẩm chất lượng, Dosamec còn tư vấn giải pháp phù hợp cho từng công trình, giúp khách hàng lựa chọn đúng thiết bị như VCD, FD, FSD,… theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và PCCC hiện hành. Đây cũng là yếu tố giúp công trình vận hành bền vững, an toàn và tiết kiệm chi phí lâu dài.

CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC

• Hotline: 0946 002 900 (Mr. Vinh)
• Hotline: 1800 1165 (Mr Triều)
• Hỗ trợ kỹ thuật: 0917 998 068 (Mr. Thắng)
• Email: info@dosamec.com.vn
• Nhà xưởng: 6/3 – 6/3A Huỳnh Tấn Chùa, Xã Bà Điểm, TP.HCM
• Website: dosamec.com